Vücuttaki doku bozukluklarını düzeltmek, doğuştan gelen anomalileri tedavi etmek, travma veya hastalık sonrası oluşan kayıpları onarmak ve estetik iyileştirmeler yapmak için uygulanan geniş bir cerrahi uzmanlık dalıdır. Estetik cerrahi, görünümü iyileştirmeye yönelik prosedürleri içerirken, rekonstrüktif cerrahi, fonksiyonel ve anatomik bütünlüğü yeniden sağlamak için kaybolan dokuları onarmayı hedefler.
Bu alanda yapılan cerrahiler, sadece estetik kaygılardan değil, aynı zamanda sağlık sorunlarına çözüm sunarak vücut şekil bozukluklarını düzeltmeyi amaçlar. Örneğin, rinoplasti sırasında burun şekli düzeltilirken nefes alma sorunları da giderilebilir. Plastik cerrahi, aynı zamanda el cerrahisi, mikro cerrahi, kraniyofasiyal cerrahi ve yanık tedavisi gibi alt disiplinleri de içerir.
Rekonstrüktif cerrahi, doğuştan gelen ve sonradan oluşan defektlerin, yarık dudak, yapışık parmaklar, yanıklar, kesik ve uzuv kayıpları gibi durumların onarılmasını sağlar. Estetik cerrahi ise bireylerin görünümünü güzelleştirmek için gerçekleştirilir; meme büyütme, liposuction, yüz estetiği gibi operasyonlar bu kategoriye girer. Her iki alan da multidisipliner bir yaklaşım gerektirir, çünkü estetikle birlikte fonksiyonun korunması da büyük önem taşır.
Plastik cerrahi uzmanları, sadece estetik değil, aynı zamanda işlevsel iyileşme için de çözümler sunar; örneğin, aşırı büyük memelerin küçültülmesi veya travmaya bağlı kopan uzuvların yeniden yapılandırılması gibi işlemler yapılır. Bu disiplin hem fiziksel hem de psikolojik iyileşmeye katkı sağlar ve vücuttaki şekil ve fonksiyon bozukluklarını tedavi etmek için kapsamlı bir yaklaşım sunar.
Plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi bölümünde yapılan operasyonlar, hastanın sağlık durumuna, estetik beklentisine veya anatomik bozukluğuna göre değişiklik gösterebilir.
Plastik cerrahi kapsamında sık yapılan ameliyatlardan biri burun estetiği, yani rinoplastidir. Hem nefes alma problemleri hem de burun şekliyle ilgili estetik kaygılar için uygulanabilir. Ayrıca kepçe kulak ameliyatı (otoplasti) ve göz kapağı estetiği (blefaroplasti) gibi yüz bölgesine yönelik işlemler de yaygındır.
Rekonstrüktif cerrahi altında, yanık tedavileri, tümör sonrası doku onarımları ve doğumsal anomalilerin düzeltilmesi (örneğin yarık dudak-damak onarımı) yer alır. Ayrıca travmaya bağlı doku kayıplarının onarılması, mikrocerrahi ile organ ve parmak replantasyonları da bu gruba girer.
Estetik cerrahi alanında ise meme estetiği (meme büyütme, küçültme ve dikleştirme), karın germe (abdominoplasti), liposuction (yağ alma) ve yüz germe (face-lift) gibi vücut şekillendirme operasyonları gerçekleştirilir. Bu tür ameliyatlar, kişinin görünümünü iyileştirme amacıyla yapılır.
Ayrıca, el cerrahisi, cinsiyet geçiş operasyonları ve yumuşak doku tümörlerinin çıkarılması gibi özel uzmanlık gerektiren cerrahiler de bu bölümün faaliyet alanındadır. Bu işlemler genellikle multidisipliner yaklaşımla planlanır ve hastanın yaşam kalitesini artırmaya yöneliktir.
Estetik cerrahi alanında yapılan yaygın ameliyatlar şu şekildedir::
Rekonstrüktif cerrahi alanında yapılan yaygın ameliyatlar şu şekildedir:
Rinoplasti, burnun şeklini ve bazen de işlevini değiştirmek amacıyla yapılan cerrahi bir işlemdir. Bu ameliyatta burun kemiği ve kıkırdak yapıları yeniden şekillendirilerek burnun boyutu küçültülebilir veya büyütülebilir, burun ucu veya burun sırtı değiştirilebilir, burun delikleri daraltılabilir veya burun ile üst dudak arasındaki açı düzeltilebilir.
Rinoplasti, hem estetik kaygılar hem de nefes alma problemleri nedeniyle tercih edilebilir. Ameliyat sonrası hastaların yüz oranlarına daha uyumlu, doğal görünümlü ve fonksiyonel bir burun yapısına kavuşması hedeflenir.
Septorinoplasti, burun septumundaki eğriliği düzeltmek ve gerekirse estetik iyileştirmeler yapmak amacıyla gerçekleştirilen cerrahi bir müdahaledir. Bu ameliyat, hem burun tıkanıklığı gibi solunum problemlerini gidermek hem de burun şeklini yüzle uyumlu hale getirmek için uygulanır.
Kapalı veya açık teknikle yapılabilen işlemde, gerekirse burun ucu şekillendirme ve kıkırdak desteği de sağlanır. Fonksiyonel ve estetik sonuçları bir arada sunması nedeniyle kulak burun boğaz ve plastik cerrahi alanlarında ortak gerçekleştirilir.
Meme estetiği ameliyatları, estetik cerrahinin en sık uygulanan alanlarından biridir ve hem kadınlar hem de bazı durumlarda erkekler için uygulanabilir. Ameliyatlar memenin boyutunu, şeklini, pozisyonunu veya simetrisini düzeltmeyi amaçlar. Hem fiziksel görünümü iyileştirme hem de özgüveni artırma amacı taşır.
En yaygın meme estetiği ameliyatlarından biri meme büyütme, ya da tıbbi adıyla augmentasyon mamoplastidir. Küçük ya da hacmini kaybetmiş memelere silikon implant yerleştirilerek hacim kazandırılır. Bu işlem genellikle hamilelik sonrası veya yapısal olarak küçük memelerde tercih edilir.
Meme küçültme (redüksiyon mamoplasti) ise büyük meme dokusunun cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu ameliyat, boyun, sırt ve omuz ağrısı gibi şikayetleri azaltmak ve daha orantılı bir vücut görünümü sağlamak amacıyla yapılır. Aynı zamanda kişinin günlük yaşam kalitesini artırır.
Meme dikleştirme (mastopeksi) ameliyatı, sarkmış memelerin toparlanması ve doğal konumuna getirilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Zamanla veya doğum, emzirme gibi süreçler sonrası meme başı aşağıya inebilir; bu işlemde meme başı yükseltilerek estetik bir görünüm sağlanır.
Bazı durumlarda bu işlemler kombine edilebilir. Örneğin, büyütme ve dikleştirme aynı anda yapılabilir. Ayrıca meme başı estetiği, asimetri düzeltme veya areola küçültme gibi daha spesifik uygulamalar da meme estetiği kapsamında değerlendirilir.
Erkeklerde yapılan jinekomasti ameliyatı da meme estetiği kapsamına girer. Erkeklerde meme dokusunun anormal büyümesi durumunda fazla doku cerrahi olarak çıkarılır ve göğüs düzleştirilir. Bu işlem, hem estetik görünümü düzeltir hem de psikolojik rahatlama sağlar.
Liposuction, diyet ve egzersize dirençli, vücudun belirli bölgelerinde (karın, bel, basen, uyluk, diz içi, kollar, gıdı vb.) birikmiş inatçı yağların ince kanüller ve vakum yardımıyla emilerek vücuttan uzaklaştırıldığı bir vücut şekillendirme yöntemidir.
Bir zayıflama ameliyatı olmaktan ziyade, vücut konturlarını düzelterek daha orantılı bir görünüm sağlamayı amaçlar. Farklı teknikleri (ıslak, ultrasonik, lazer destekli vb.) mevcuttur ve genellikle diğer estetik cerrahi işlemleriyle birlikte kombine edilebilir.
Abdominoplasti veya karın germe, özellikle hamilelik veya aşırı kilo alıp verme sonrası karın bölgesinde oluşan deri sarkmalarını, fazla yağ dokusunu ve gevşemiş karın kaslarını düzeltmek için yapılan bir cerrahi işlemdir.
Bu ameliyatta karın alt bölgesindeki fazla deri ve yağ dokusu çıkarılır, gevşemiş veya ayrılmış karın kasları (diastasis recti) onarılır ve kalan deri gerilerek daha düz, sıkı bir karın görünümü elde edilir. Genellikle liposuction ile kombine edilerek daha iyi bir kontur sağlanabilir.
Blefaroplasti, alt ve/veya üst göz kapaklarındaki fazla deri, kas ve yağ torbalarının çıkarılması veya yeniden konumlandırılması işlemidir. Üst göz kapaklarındaki sarkma (pitozis) kişinin yorgun görünmesine ve ileri durumlarda görme alanının daralmasına neden olabilirken, alt göz kapaklarındaki torbalanmalar ve deri fazlalıkları da yaşlı ve bitkin bir ifadeye yol açar. Blefaroplasti ile bu sorunlar giderilerek daha genç, dinamik ve dinlenmiş bir bakış elde edilmesi amaçlanır.
Yüz germe ameliyatı, yaşlanma, yerçekimi, güneş hasarı gibi faktörlerle yüz ve boyun bölgesinde oluşan sarkmaları, derin kırışıklıkları ve hacim kayıplarını gidermeyi amaçlayan kapsamlı bir işlemdir.
Ameliyatta sadece sarkan deri değil, aynı zamanda altındaki gevşemiş kas ve bağ dokuları (SMAS tabakası) da gerginleştirilir, fazla deri çıkarılır ve yüz konturları yeniden tanımlanır. Genellikle boyun germe, göz kapağı estetiği veya yağ enjeksiyonu gibi diğer işlemlerle kombine edilerek daha bütünsel bir gençleşme sağlanır.
Otoplasti , kulak kepçesinin normalden fazla öne veya yana doğru çıkık olduğu durumlarda uygulanan estetik bir cerrahidir. Bu işlemle kulaklar, baş ile daha uyumlu bir açıya getirilerek doğal bir görünüm kazandırılır. Genellikle 5 yaşından itibaren her yaş grubuna uygulanabilir. Hem çocuklarda hem yetişkinlerde özgüvenin artırılmasına katkı sağlar.
Meme rekonstrüksiyonu, genellikle meme kanseri nedeniyle mastektomi (memenin alınması) ameliyatı geçiren kadınlarda, memenin yeniden oluşturulması işlemidir. Ayrıca ciddi yaralanmalar veya doğumsal meme yokluğu gibi durumlarda da uygulanabilir.
Rekonstrüksiyon, mastektomi ile aynı anda veya daha sonraki bir tarihte yapılabilir. Bu amaçla silikon protezler, doku genişleticiler veya kişinin kendi vücudundan alınan dokular (karın, sırt veya kalçadan hazırlanan flepler) ya da bunların kombinasyonları kullanılır. Amaç, vücut bütünlüğünü yeniden sağlamak, simetriyi oluşturmak ve hastanın psikolojik olarak iyileşmesine katkıda bulunmaktır.
Bu, doğuştan gelen yüz anomalilerinden en sık görülenlerden biri olan dudak ve/veya damak yarıklıklarının cerrahi olarak düzeltilmesidir. Genellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde, birden fazla aşamada gerçekleştirilen ameliyatlar serisidir.
Dudak yarığı onarımı genellikle ilk birkaç ay içinde yapılırken, damak yarığı onarımı konuşma gelişimini olumsuz etkilememesi için genellikle 9-18 aylar arasında yapılır. Bu ameliyatların amacı, normal bir yüz görünümü sağlamak, beslenme, konuşma ve işitme fonksiyonlarını iyileştirmek ve normal diş gelişimine olanak tanımaktır.
Plastik cerrahi, yanıkların hem akut dönem tedavisinde hem de sonrasında oluşan şekil bozuklukları ve fonksiyon kayıplarının (kontraktürler, yapışıklıklar, skarlar) onarımında önemli bir rol oynar.
Akut dönemde yara bakımı, enfeksiyon kontrolü ve gerektiğinde deri greftleri (yama) ile yanık alanlarının kapatılması yapılır. İyileşme sonrası dönemde ise hareket kısıtlılığına neden olan kontraktürlerin açılması, belirgin yara izlerinin (skarlar) düzeltilmesi, kaybedilen dokuların yerine konması için doku genişletme veya flep cerrahisi gibi çeşitli rekonstrüktif teknikler uygulanır. Amaç, fonksiyonelliği en üst düzeye çıkarmak ve estetik görünümü iyileştirmektir.
Melanom, bazal hücreli karsinom ve skuamöz hücreli karsinom gibi deri kanserlerinin cerrahi olarak çıkarılması ve oluşan doku kaybının onarılması plastik cerrahinin önemli bir alanıdır.
Kanserli doku, etrafında belirli bir miktar sağlıklı doku ile birlikte (güvenlik sınırı) çıkarılır. Oluşan defektin büyüklüğü, yeri ve derinliğine bağlı olarak onarım; basit dikişle kapatma, deri grefti (yama) uygulaması veya lokal ya da uzak bölgelerden hazırlanan doku flepleri (deri, kas, kemik içeren) ile gerçekleştirilir.
Amaç, kanseri tamamen temizlemek ve aynı zamanda fonksiyonel ve estetik olarak en iyi sonucu elde etmektir.
Adayların plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi İçin uygun görülmeyebileceği durumlar şu şekildedir:
